Równania i nierówności - matura od 2023 - poziom podstawowy

Zadanie 1. [2021 Informator CKE, zad.2, 1 pkt]

Dana jest nierówność:
\(
|x-3| \geq 5
\)
Na którym rysunku prawidłowo zaznaczono na osi liczbowej zbiór wszystkich liczb spełniających powyższą nierówność? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.

rrr

Rozwiązanie

A

Zadanie 2. [2021 Informator CKE, zad.7, 2 pkt]

Rozwiąż równanie:
\(
\frac{(4 x+1)(x-5)}{(2 x-10)(x+3)}=0
\)

Rozwiązanie

Sposób 1.
Rozwiązaniami równania postaci \(\frac{V(x)}{W(x)}=0\) są takie liczby \(x_i\), dla których:
\(
V\left(x_i\right)=0 \quad \text { oraz } \quad W\left(x_i\right) \neq 0
\)
Mianownik ułamka \(\frac{(4 x+1)(x-5)}{(2 x-10)(x+3)}\) musi być różny od zera, zatem:
\(
(2 x-10)(x+3) \neq 0
\)

lloczyn jest różny od zera, gdy każdy z czynników iloczynu jest różnym od zera:
\(
\begin{array}{lll}
2 x-10 \neq 0 & \text { oraz } & x+3 \neq 0 \\
x \neq 5 & \text { oraz } & x \neq-3
\end{array}
\)
Gdy mianownik ułamka jest różny od zera, to ułamek jest wtedy równy zero, gdy licznik jest równy zero, zatem:
\(
(4 x+1)(x-5)=0
\)
lloczyn jest równy zero, gdy co najmniej jeden z jego czynników jest równy zero:
\(
\begin{array}{lll}
4 x+1=0 & \text { lub } & x-5=0 \\
x=-\frac{1}{4} & \text { lub } & x=5
\end{array}
\)
Ponieważ \(x \neq 5\), to rozwiązaniem równania jest liczba \(x=-\frac{1}{4}\).
Sposób 2.
Wyrażenie po lewej stronie równania \(\frac{(4 x+1)(x-5)}{(2 x-10)(x+3)}=0\) ma sens liczbowy, gdy:
\(
\begin{aligned}
&(2 x-10)(x+3) \neq 0 \\
&x \neq 5 \quad \text { oraz } \quad x \neq-3
\end{aligned}
\)
Zatem równanie \(\frac{(4 x+1)(x-5)}{(2 x-10)(x+3)}=0\) jest określone dla \(x \in \mathbb{R} \backslash\{5,-3\}\). Przekształcimy równoważnie równanie:
\(
\begin{aligned}
&\frac{(4 x+1)(x-5)}{(2 x-10)(x+3)}=0 \\
&\frac{(4 x+1)(x-5)}{2(x-5)(x+3)}=0 \\
&\frac{4 x+1}{2(x+3)}=0
\end{aligned}
\)
Gdy mianownik ułamka jest różny od zera, to ułamek jest wtedy równy zero, gdy licznik jest równy zero, zatem:
\(
\begin{aligned}
&4 x+1=0 \\
&x=-\frac{1}{4}
\end{aligned}
\)

Zadanie 3. [2021 Informator CKE, zad.13, 3 pkt]

Rozwiąż równanie

\(
\text {  }(x-1)^4-5(x-1)^2+6=0 \text {. }
\)

Rozwiązanie

Zauważmy, że równanie w tym zadaniu jest przykładem równania dwukwadratowego. Dlatego w równaniu \((x-1)^4-5(x-1)^2+6=0\) podstawiamy \(z=(x-1)^2\), gdzie \(z \geq 0\), po czym otrzymujemy równanie kwadratowe \(z\) niewiadomą \(z\) :
\(
z^2-5 z+6=0 \quad z=(x-1)^2 \quad \text { gdzie } \quad z \geq 0
\)

Sposób 1, rozwiązania równania \(z^2-5 z+6=0\)
Rozwiążemy równanie kwadratowe wykorzystując metodę dopełnienia wyrażenia do pełnego kwadratu. Przekształcimy równoważnie trójmian kwadratowy po lewej stronie równania:
\(
\begin{aligned}
\left(z^2-5 z\right)+6 &=\left[z^2-2 \cdot \frac{5}{2} z+\left(\frac{5}{2}\right)^2-\left(\frac{5}{2}\right)^2\right]+6=\left(z-\frac{5}{2}\right)^2-\frac{25}{4}+6=\\
&=\left(z-\frac{5}{2}\right)^2-\frac{1}{4}
\end{aligned}
\)
Rozwiążemy równanie po przekształceniu równoważnym:
\(\left(z-\frac{5}{2}\right)^2-\frac{1}{4}\)
\(\left|z-\frac{5}{2}\right|=\frac{1}{2}\)
\(z-\frac{5}{2}=\frac{1}{2} \quad\) lub \(\quad z-\frac{5}{2}=-\frac{1}{2}\)
\(z=3 \quad\) lub \(\quad z=2\)
Sposób 2. rozwiązania równania \(z^2-5 z+6=0\)
Obliczymy tzw. wyróżnik równania kwadratowego (zobacz w Wybranych wzorach matematycznych):
\(
\Delta_z=b^2-4 a c=(-5)^2-4 \cdot 1 \cdot 6=1 .
\)
Ponieważ \(\Delta_z>0\) to możemy zastosować gotowe wzory (podane w Wybranych wzorach matematycznych) na rozwiązania równania kwadratowego:
\(
z_1=\frac{-b-\sqrt{\Delta_z}}{2 a} \quad z_2=\frac{-b+\sqrt{\Delta_z}}{2 a}
\)
Rozwiązania równania kwadratowego:
\(
z_1=2 \quad \text { lub } \quad z_2=3
\)
Powracamy do podstawienia \(z=(x-1)^2\) i wyznaczamy rozwiązania równania podanego w zadaniu:
\(\begin{array}{lll}(x-1)^2=2 & \text { lub } & (x-1)^2=3 \\ |x-1|=\sqrt{2} & \text { lub } & |x-1|=\sqrt{3}\end{array}\)
Stąd: \(x_{11}=\sqrt{2}+1\) lub \(x_{12}=-\sqrt{2}+1\) lub \(\quad x_{21}=\sqrt{3}+1\) lub \(x_{22}=-\sqrt{3}+1\)

Zadanie 4. [2022 marzec, zad.7, 1 pkt]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Równanie
\(
\frac{(4 x-6)(x-2)^2}{2 x(x-1,5)(x+6)}=0
\)
ma w zbiorze liczb rzeczywistych
A. dokładnie jedno rozwiązanie: \(x=2\).
B. dokładnie dwa rozwiązania: \(x=1,5, x=2\).
C. dokładnie trzy rozwiązania: \(x=-6, x=0, x=2\).
D. dokładnie cztery rozwiązania: \(x=-6, x=0, x=1,5, x=2\).

Rozwiązanie

A

Zadanie 5. [2022 marzec, zad.8, 1 pkt]

Spośród rysunków A-D wybierz ten, na którym prawidłowo zaznaczono na osi liczbowej zbiór wszystkich liczb rzeczywistych spełniających nierówność:
\(
|x+1| \leq 2
\)

rrrrr

Rozwiązanie

A

Zadanie 6. [2022 wrzesień, zad.6, 3 pkt]

Rozwiąż równanie
\(
3 x^3-6 x^2-27 x+54=0
\)

Rozwiązanie

Przekształcamy lewą stronę równania do postaci iloczynu:
\(
\begin{gathered}
3 x^3-6 x^2-27 x+54=0 \\
3 x^2(x-2)-27(x-2)=0 \\
(x-2)\left(3 x^2-27\right)=0 \\
3(x-2)\left(x^2-9\right)=0
\end{gathered}
\)
Stąd otrzymujemy kolejno
\(
\begin{gathered}
x-2=0 \text { lub } \quad x^2-9=0 \\
x-2=0 \text { lub }(x-3)(x+3)=0 \\
x-2=0 \text { lub } x-3=0 \text { lub } x+3=0 \\
x=2 \text { lub } x=3 \text { lub } x=-3
\end{gathered}
\)

Zadanie 7. [2022 wrzesień, zad.7, 1 pkt]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych. Równanie
\(
\frac{\left(x^2+x\right)(x+3)(x-1)}{x^2-1}=0
\)
ma w zbiorze liczb rzeczywistych dokładnie
A. jedno rozwiązanie: \(x=-3\).
B. dwa rozwiązania: \(x=-3, x=0\).
C. trzy rozwiązania: \(x=-3, x=-1, x=0\).
D. cztery rozwiązania: \(x=-3, x=-1, x=0, x=1\).

Rozwiązanie

B
Komentarz
Wyznaczamy dziedzinę rówhania: \(D=R \backslash\{-1,1\}\).
Licznik ułamka jest równy 0 , gdy
\(
\left(x^2+x\right)=0 \text { lub }(x+3)=0 \text { lub }(x-1)=0
\)
Zaten
\(
\begin{gathered}
x(x+1)=0 \text { lub } x=-3 \text { lub } x=1 \\
x=0 \text { lub } x=-1 \text { lub } x=-3 \text { lub } x=1
\end{gathered}
\)
Spośród tych czterech liczb do dziedziny należą tylko \(x=-3\) oraz \(x=0\),

Zadanie 8. [2022 wrzesień, zad.8, 1 pkt]

Spośród nierówności A-D wybierz tę, której zbiór wszystkich rozwiązań zaznaczono na osi liczbowej.

qq

A. \(|x+2| \leq 2\)
B. \(|x-2| \leq 2\)
C. \(|x+2| \geq 2\)
D. \(|x-2| \geq 2\)

Rozwiązanie

C
Komentarz
Dany zbiór składa się z dwóch przedzialów, których końce są równo odległe od liczby (-2). Z własności wartości bezwzględnej mamy, że
\(|x-a| \geq r\) wtedy i tylko wtedy, gdy \(x \leq a-r\) lub \(x \geq a+r\).
Zatem uwzględniając interpretację geometryczną możemy stwierdzić, że rozwiązaniem jest \(\mathrm{C}\)

Zadanie 9. [2022 Zbiór zadań CKE, zad.14, 2 pkt]

Rozwiąż nierówność. Podaj największą liczbę całkowitą spełniającą tę nierówność.
\(
2 x \geq \sqrt{5} \cdot x+3 \sqrt{5}-6
\)

Rozwiązanie

Nierówność \(2 x \geq \sqrt{5} \cdot x+3 \sqrt{5}-6\) przekształcamy równoważnie:
\(
\begin{aligned}
&2 x \geq \sqrt{5} \cdot x+3 \sqrt{5}-6 \\
&2 x-\sqrt{5} \cdot x \geq 3 \sqrt{5}-6 \\
&(2-\sqrt{5}) \cdot x \geq 3 \sqrt{5}-6
\end{aligned}
\)
Dzielimy obie strony nierówności przez \((2-\sqrt{5})\). Ponieważ liczba ta jest ujemna, więc należy pamiętać o odpowiedniej zmianie zwrotu nierówności.
\(
x \leq \frac{3 \sqrt{5}-6}{2-\sqrt{5}}
\)
Upraszczamy ułamek \(\frac{3 \sqrt{5}-6}{2-\sqrt{5}}\)
\(
\begin{gathered}
x \leq \frac{-3(2-\sqrt{5})}{2-\sqrt{5}} \\
x \leq-3
\end{gathered}
\)

Zbiorem wszystkich rozwiązań nierówności \(2 x \geq \sqrt{5} \cdot x+3 \sqrt{5}-6\) jest \((-\infty,-3]\). Największą liczbą całkowitą, która spełnia tę nierówność jest ( \(-3)\).
Uwaga
Ułamek \(\frac{3 \sqrt{5}-6}{2-\sqrt{5}}\) możemy uprościć, usuwając niewymierność z mianownika:
\(
\frac{3 \sqrt{5}-6}{2-\sqrt{5}}=\frac{3 \sqrt{5}-6}{2-\sqrt{5}} \cdot \frac{2+\sqrt{5}}{2+\sqrt{5}}=\frac{6 \sqrt{5}+15-12-6 \sqrt{5}}{2^2-(\sqrt{5})^2}=\frac{3}{-1}=-3
\)

Zadanie 10. [2022 Zbiór zadań CKE, zad.15, 2 pkt]

Rozwiąż równanie
\(
-2 x^3+x^2+18 x-9=0
\)

Rozwiązanie

Sposób I
Zapisujemy lewą stronę równania w postaci iloczynowej, stosując metodę grupowania wyrazów
\(
-x^2(2 x-1)-9(2 x-1)=0 \text { lub } 2 x\left(-x^2+9\right)-1\left(-x^2+9\right)=0
\)
Stąd
\(
\begin{gathered}
\left(-x^2+9\right)(2 x-1)=0 \\
(3-x)(3+x)(2 x-1)=0
\end{gathered}
\)
Zatem rozwiązaniami równania są: \(x=-3\) lub \(x=\frac{1}{2}\) lub \(x=3\).

Sposób II
Korzystamy z definicji podzielności wielomianu \(\mathrm{W}(x)\) przez dwumian \((x-a)\). Obliczamy \(W(3)=0\) i stwierdzamy, że liczba 3 jest pierwiastkiem wielomianu
\(W(x)=-2 x^3+x^2+18 x-9\). Po podzieleniu wielomianu \(W\) przez dwumian \((x-3)\) otrzymujemy iloraz \(\left(-2 x^2-5 x+3\right)\).
Zapisujemy dane równanie w postaci
\(
(x-3)\left(-2 x^2-5 x+3\right)=0
\)
Stąd
\(
x-3=0, \text { lub }-2 x^2-5 x+3=0
\)
Rozwiązując równanie kwadratowe, otrzymamy:
\(
\begin{gathered}
\Delta=(-5)^2-4 \cdot(-2) \cdot 3=25+24=49 \\
x_1=\frac{5-\sqrt{49}}{2 \cdot(-2)}=\frac{5-7}{-4}=\frac{-2}{-4}=\frac{1}{2} \text { oraz } x_2=\frac{5+\sqrt{49}}{2 \cdot(-2)}=\frac{5+7}{-4}=\frac{12}{-4}=-3
\end{gathered}
\)
Rozwiązując równanie \(x-3=0\), otrzymujemy: \(x=3\).
Rozwiązania równania to: \(x=\frac{1}{2}\) lub \(x=-3\) lub \(x=3\).

Zadanie 11. [2022 Zbiór zadań CKE, zad.16, 3 pkt]

Rozwiąż równanie
\(
-x^3+13 x-12=0
\)

Rozwiązanie

Sposób I
Przekształcamy lewą stronę równania \(-x^3+13 x-12=0\) w sposób równoważny tak, aby otrzymać postać iloczynową wielomianu \(-x^3+13 x-12\) :
\(
\begin{gathered}
-x^3+13 x-12=0 \\
-x^3+x+12 x-12=0 \\
-x\left(x^2-1\right)+12(x-1)=0 \\
-x(x-1)(x+1)+12(x-1)=0 \\
(x-1)[-x(x+1)+12]=0 \\
(x-1)\left(-x^2-x+12\right)=0
\end{gathered}
\)
Korzystamy z własności iloczynu i zapisujemy równanie \((x-1)\left(-x^2-x+12\right)=0\) jako alternatywę równań:
\(
x-1=0 \quad \text { lub } \quad-x^2-x+12=0
\)
Rozwiązując równanie \(x-1=0\), otrzymujemy: \(x=1\)
Rozwiązując równanie kwadratowe, otrzymamy:
\(
\begin{gathered}
\Delta=(-1)^2-4 \cdot(-1) \cdot 12=49 \\
x=\frac{1+7}{-2}=-4 \text { lub } x=\frac{1-7}{-2}=3
\end{gathered}
\)
Zatem rozwiązaniami równania są liczby: \((-4), 1\) oraz 3.

Sposób II
Korzystamy z definicji podzielności wielomianu \(\mathrm{W}(x)\) przez dwumian \((x-a)\).
Obliczamy \(W(1)=0\) i stwierdzamy, że liczba 1 jest pierwiastkiem wielomianu
\(
W(x)=-x^3+13 x-12=0
\)
Po podzieleniu wielomianu \(W\) przez dwumian \((x-1)\) otrzymujemy iloraz \(\left(-x^2-x+12\right)\).
Zapisujemy dane równanie w postaci
\(
(x-1)\left(-x^2-x+12\right)=0
\)
Stąd
\(
x-1=0 \text { lub }-x^2-x+12=0
\)
Rozwiązując równanie kwadratowe, otrzymamy:
\(
\begin{aligned}
&\Delta=(-1)^2-4 \cdot(-1) \cdot 12=49 \\
&x=\frac{1+7}{-2}=-4 \text { lub } x=\frac{1-7}{-2}=3
\end{aligned}
\)
Rozwiązując równanie \(x-1=0\), otrzymujemy: \(x=1\)
Rozwiązania równania to: \(x=-4\) lub \(x=1\) lub \(x=3\).

Zadanie 12. [2022 Zbiór zadań CKE, zad.18, 1 pkt]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Równanie
\(
\frac{\left(3 x^2-6 x\right)\left(x^2-9\right)}{(x-2)(x-3)^2}=0
\)
w zbiorze liczb rzeczywistych
A. nie ma rozwiązań.
B. ma dokładnie jedno rozwiązanie: \(x=0\).
C. ma dokładnie dwa rozwiązania: \(x=0, x=-3\).
D. ma dokładnie cztery rozwiązania: \(x=0, x=2, x=3, x=-3\).

Rozwiązanie

C
Komentarz
Stosując wzory skróconego mnożenia na: \((a+b)^2,(a-b)^2, a^2-b^2[\ldots]\), otrzymujemy:
\(
\frac{3 x(x-2)(x-3)(x+3)}{(x-2)(x-3)^2}=0
\)
Stąd
\(3 x=0\) lub \(x-2=0\) lub \(x-3=0\) lub \(x+3=0\)
Zatem \(x=0\) lub \(x=2\) lub \(x=3\) lub \(x=-3\).
Ponieważ równanie ma sens, gdy \(x \neq 2\) lub \(x \neq 3\), więc jego rozwiązaniami są liczby
\(
x=0, x=-3 \text {. }
\)

Zadanie 13. [2022 grudzień, zad.8, (1 pkt)]

Dana jest nierówność kwadratowa

\((3 x-9)(x+k)<0\)

z niewiadomą \(x\) i parametrem \(k \in \mathbb{R}\). Rozwiązaniem tej nierówności jest przedział ( \(-2,3)\).

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Liczba \(k\) jest równa

A. (-2)

B. 2

C. (-3)

D. 3

Rozwiązanie

B

Zadanie 14. [2022 grudzień, zad.12, (1 pkt)]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Równanie \(\frac{(4-x)(2 x-3)}{(3 x-5)(3-2 x)}=0\) w zbiorze liczb rzeczywistych ma dokładnie
A. jedno rozwiązanie.
B. dwa rozwiązania.
C. trzy rozwiązania.
D. cztery rozwiązania.

Rozwiązanie

A

Zadanie 15. [2022 grudzień, zad.13, (1 pkt)]

Dana jest nierówność
\(
2-\frac{x}{2} \geq \frac{x}{3}-3
\)
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Największą liczbą całkowitą, która spelnia tę nierówność, jest
A. 6
B. 5
C. 7
D. (-6)

Rozwiązanie

A

Zadanie 16. [2023 maj, zad.1, (1 pkt)]

Na osi liczbowej zaznaczono sumę przedziałów.

2023z1pp
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Zbiór zaznaczony na osi jest zbiorem wszystkich rozwiązań nierówności
A. \(|x-3,5| \geq 1,5\)
B. \(|x-1,5| \geq 3,5\)
C. \(|x-3,5| \leq 1,5\)
D. \(|x-1,5| \leq 3,5\)

Rozwiązanie

B

Zadanie 17. [2023 maj, zad.6, (1 pkt)]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Zbiorem wszystkich rozwiązań nierówności
\(
-2(x+3) \leq \frac{2-x}{3}
\)
jest przedział
A. \((-\infty,-4]\)
B. \((-\infty, 4]\)
C. \([-4, \infty)\)
D. \([4, \infty)\)

Rozwiązanie

C

Zadanie 18. [2023 maj, zad.7, (1 pkt)]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Jednym z rozwiązań równania \(\sqrt{3}\left(x^2-2\right)(x+3)=0\) jest liczba
A. 3
B. 2
C. \(\sqrt{3}\)
D. \(\sqrt{2}\)

Rozwiązanie

D

Zadanie 19. [2023 maj, zad.8, (1 pkt)]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Równanie \(\frac{(x+1)(x-1)^2}{(x-1)(x+1)^2}=0\) w zbiorze liczb rzeczywistych
A. nie ma rozwiązania.
B. ma dokładnie jedno rozwiązanie: -1 .
C. ma dokładnie jedno rozwiązanie: 1 .
D. ma dokładnie dwa rozwiązania: -1 oraz 1 .

Rozwiązanie

A

Zadanie 20. [2023 maj, zad.9, (3 pkt)]

Rozwiąż równanie
\(
3 x^3-2 x^2-12 x+8=0
\)
Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie

Sposób I
Przekształcamy równanie równoważnie i stosujemy metodę grupowania wyrazów:
\(
\begin{gathered}
3 x^3-2 x^2-12 x+8=0 \\
x^2(3 x-2)-4(3 x-2)=0 \\
(3 x-2)\left(x^2-4\right)=0 \\
(3 x-2)(x-2)(x+2)=0 \\
3 x-2=0 \text { lub } x-2=0 \text { lub } x+2=0 \\
x=\frac{2}{3} \text { lub } x=2 \text { lub } x=-2
\end{gathered}
\)
Rozwiązaniami równania są liczby: \((-2), \frac{2}{3}, 2\).
Sposób II
Przekształcamy równanie równoważnie i stosujemy metodę grupowania wyrazów:
\(
3 x^3-2 x^2-12 x+8=0
\)

\(
\begin{gathered}
3 x\left(x^2-4\right)-2\left(x^2-4\right)=0 \\
(3 x-2)\left(x^2-4\right)=0 \\
(3 x-2)(x-2)(x+2)=0 \\
3 x-2=0 \text { lub } x-2=0 \text { lub } x+2=0 \\
x=\frac{2}{3} \text { lub } x=2 \text { lub } x=-2
\end{gathered}
\)
Rozwiązaniami równania są liczby: \((-2), \frac{2}{3}, 2\).
Sposób III
Obliczamy \(W(2)=0\) i stwierdzamy, że liczba 2 jest pierwiastkiem wielomianu \(W(x)=3 x^3-2 x^2-12 x+8\).
Zatem wielomian \(W\) jest podzielny przez dwumian \(x-2\). Dzielimy wielomian \(W\) przez dwumian \(x-2\) i otrzymujemy
\(
\left(3 x^3-2 x^2-12 x+8\right):(x-2)=3 x^2+4 x-4
\)
Zatem \(W(x)=(x-2)\left(3 x^2+4 x-4\right)\).
Obliczamy pierwiastki trójmianu \(3 x^2+4 x-4\) :
\(
\begin{gathered}
\Delta=4^2-4 \cdot 3 \cdot(-4)=64 \\
x=\frac{-4-8}{2 \cdot 3}=-2 \text { oraz } x=\frac{-4+8}{2 \cdot 3}=\frac{2}{3}
\end{gathered}
\)
Rozwiązaniami równania są liczby: \((-2), \frac{2}{3}, 2\).

Sposób IV
Obliczamy \(W(2)=0\) i stwierdzamy, że liczba 2 jest pierwiastkiem wielomianu \(W(x)=3 x^3-2 x^2-12 x+8\)
Obliczamy \(W(-2)=0\) i stwierdzamy, że liczba \((-2)\) jest pierwiastkiem wielomianu \(W(x)=3 x^3-2 x^2-12 x+8\).
Obliczamy \(W\left(\frac{2}{3}\right)=0\) i stwierdzamy, że liczba \(\frac{2}{3}\) jest pierwiastkiem wielomianu \(W(x)=3 x^3-2 x^2-12 x+8\).
Ponieważ \(W\) jest wielomianem stopnia trzeciego, więc ma co najwyżej trzy pierwiastki rzeczywiste. Oznacza to, że jedynymi rozwiązaniami równania \(3 x^3-2 x^2-12 x+8=0\) są liczby: \((-2), \frac{2}{3}, 2\).

Zadanie 21. [2023 czerwiec, zad.1, (1 pkt)]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Wszystkich liczb całkowitych dodatnich spełniających nierówność \(|x+5|<15\) jest
A. 9
B. 10
C. 20
D. 21

Rozwiązanie

A

Zadanie 22. [2023 czerwiec, zad.8, (2 pkt)]

Rozwiąż nierówność
\(
x(2 x-1)<2 x
\)
Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie

Przekształcamy nierówność równoważnie:
\(
\begin{gathered}
x(2 x-1)<2 x \\
2 x^2-x-2 x<0 \\
2 x^2-3 x<0 \\
2 x\left(x-\frac{3}{2}\right)<0
\end{gathered}
\)
Odczytujemy i zapisujemy pierwiastki trójmianu \(2 x\left(x-\frac{3}{2}\right): x=0\) lub \(x=\frac{3}{2}\). Podajemy zbiór rozwiązań nierówności: \(\left(0, \frac{3}{2}\right)\) lub \(x \in\left(0, \frac{3}{2}\right)\), lub zaznaczamy zbiór rozwiązań na osi liczbowej
Inny sposób realizacji obliczenia pierwiastków trójmianu:
Przekształcamy równoważnie nierówność do postaci \(2 x^2-3 x<0\), obliczamy wyróżnik \(\Delta\) trójmianu \(2 x^2-3 x\), a następnie pierwiastki tego trójmianu:
\(
\begin{gathered}
\Delta=(-3)^2-4 \cdot 2 \cdot 0=9 \\
x=\frac{-(-3)-3}{2 \cdot 2}=0 \text { lub } x=\frac{-(-3)+3}{2 \cdot 2}=\frac{3}{2}
\end{gathered}
\)

Zadanie 23. [2023 czerwiec, zad.9, (3 pkt)]

Rozwiąż równanie
\(
x^3+4 x^2-9 x-36=0
\)
Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie

Przekształcamy równanie równoważnie i stosujemy metodę grupowania wyrazów:
\(
\begin{gathered}
x^3+4 x^2-9 x-36=0 \\
x^2(x+4)-9(x+4)=0 \\
(x+4)\left(x^2-9\right)=0 \\
(x+4)(x+3)(x-3)=0 \\
x+4=0 \text { lub } x+3=0 \text { lub } x-3=0 \\
x=-4 \text { lub } x=-3 \text { lub } x=3
\end{gathered}
\)
Rozwiązaniami równania są liczby: \((-4),(-3), 3\).

Zadanie 24. [2023 czerwiec, zad.10, (1 pkt)]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Równanie \(\frac{\left(x^2-3 x\right)(x+2)}{x^2-4}=0\) w zbiorze liczb rzeczywistych ma dokładnie
A. jedno rozwiązanie.
B. dwa rozwiązania.
C. trzy rozwiązania.
D. cztery rozwiązania.

Rozwiązanie

B

Zadanie 25. [2023 sierpień, zad.1, (1 pkt)]

Dana jest nierówność

\[|x-5|<2\]

2023siepp1

Na którym rysunku poprawnie zaznaczono na osi liczbowej zbiór wszystkich liczb rzeczywistych spełniających powyższą nierówność? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Rozwiązanie

D

Zadanie 26. [2023 sierpień, zad.8, (1 pkt)]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Równanie \(\frac{\left(x^{2}-3 x\right)\left(x^{2}+1\right)}{x^{2}-25}=0\) w zbiorze liczb rzeczywistych ma dokładnie

A. jedno rozwiązanie.

B. dwa rozwiązania.

C. trzy rozwiązania.

D. cztery rozwiązania.

Rozwiązanie

B

Zadanie 27. [2023 sierpień, zad.9, (3 pkt)]

Rozwiąż równanie

\[3 x^{3}-2 x^{2}-3 x+2=0\]

Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie

Przekształcamy równanie równoważnie i stosujemy metodę grupowania wyrazów:

\[\begin{gathered}
3 x^{3}-2 x^{2}-3 x+2=0 \\
x^{2}(3 x-2)-(3 x-2)=0 \\
(3 x-2)\left(x^{2}-1\right)=0 \\
(3 x-2)(x-1)(x+1)=0 \\
3 x-2=0 \quad \text { lub } x-1=0 \quad \text { lub } x+1=0 \\
x=\frac{2}{3} \quad \text { lub } x=1 \text { lub } x=-1
\end{gathered}\]

Rozwiązaniami równania są liczby: \((-1), \frac{2}{3}, 1\).

Zadanie 28. [2023 grudzień, zad.4, (1 pkt)]

Na osi liczbowej zaznaczono przedział.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zbiór zaznaczony na osi jest zbiorem wszystkich rozwiązań nierówności
A. \(|x-2|<5\)
B. \(|x-2|>5\)
C. \(|x-5|<2\)
D. \(|x-5|>2\)

Rozwiązanie

A

 

Zadanie 29. [2023 grudzień, zad.9, (3 pkt)]

Rozwiąż równanie

\[2 x^{3}+3 x^{2}=10 x+15\]

Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie

Przekształcamy równanie równoważnie, stosując metodę grupowania wyrazów:

\[\begin{gathered}
2 x^{3}+3 x^{2}=10 x+15 \\
2 x^{3}+3 x^{2}-10 x-15=0 \\
x^{2}(2 x+3)-5(2 x+3)=0 \\
(2 x+3)\left(x^{2}-5\right)=0
\end{gathered}\]

\[\begin{gathered}
(2 x+3)(x-\sqrt{5})(x+\sqrt{5})=0 \\
2 x+3=0 \quad \text { lub } \quad x-\sqrt{5}=0 \quad \text { lub } \quad x+\sqrt{5}=0 \\
x=-\frac{3}{2} \quad \text { lub } \quad x=\sqrt{5} \quad \text { lub } \quad x=-\sqrt{5}
\end{gathered}\]

Rozwiązaniami równania są liczby: \((-\sqrt{5}),\left(-\frac{3}{2}\right), \sqrt{5}\).

Zadanie 30. [2024 maj, zad.1, (1 pkt)]

Dana jest nierówność

\[|x-1| \geq 3\]

Na którym rysunku poprawnie zaznaczono na osi liczbowej zbiór wszystkich liczb rzeczywistych spełniających powyższą nierówność? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

24m1pp

Rozwiązanie

B

Zadanie 31. [2024 czerwiec, zad.6, (1 pkt)]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Liczba wszystkich całkowitych dodatnich rozwiązań nierówności

\[\frac{3 x-5}{12}<\frac{1}{3}\]

jest równa
A. 2
B. 3
C. 5
D. 6

Rozwiązanie

A

Zadanie 32. [2024 czerwiec, zad.10, (3 pkt)]

Rozwiąż równanie

\[4 x^{3}-12 x^{2}-x+3=0\]

Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie

Przeksztalcamy równanie równoważnie i stosujemy metodę grupowania wyrazów:
\[\begin{gathered}
4 x^3-12 x^2-x+3=0 \\
4 x^2(x-3)-(x-3)=0 \\
(x-3)\left(4 x^2-1\right)=0 \\
(x-3)(2 x-1)(2 x+1)=0 \\
x-3=0 \text { lub } 2 x-1=0 \text { lub } 2 x+1=0 \\
x=3 \text { lub } x=\frac{1}{2} \text { lub } x=-\frac{1}{2}
\end{gathered}\]

Rozwiązaniami równania są liczby: \(\left(-\frac{1}{2}\right), \frac{1}{2}, 3\).

Zadanie 33. [2024 grudzień, zad.8, (3 pkt)]

Rozwiąż równanie
\[
\frac{x+3}{x-1}=\frac{x}{2 x-2}
\]

Zapisz konieczne założenie i obliczenia.

Rozwiązanie

Sposób I

Każde z wyrażeń: \(\frac{x+3}{x-1}, \frac{x}{2 x-2}\) ma sens liczbowy dla \(x \neq 1\).
Przekształcamy równanie równoważnie:
\[
\begin{gathered}
\frac{x+3}{x-1}=\frac{x}{2 x-2} / \cdot 2(x-1), \text { gdzie } x \neq 1 \\
2(x+3)=x, \text { gdzie } x \neq 1
\end{gathered}
\]

Rozwiązujemy otrzymane równanie liniowe:
\[
\begin{gathered}
2 x+6=x \\
x=-6
\end{gathered}
\]

Rozwiązaniem równania \(\frac{x+3}{x-1}=\frac{x}{2 x-2}\) jest liczba (-6).

Sposób II

Każde z wyrażeń: \(\frac{x+3}{x-1}, \frac{x}{2 x-2}\) ma sens liczbowy dla \(x \neq 1\).
Przekształcamy równanie równoważnie:
\[
\begin{gathered}
\frac{x+3}{x-1}=\frac{x}{2 x-2} \\
(x+3)(2 x-2)=x(x-1), \text { gdzie } x \neq 1
\end{gathered}
\]

Rozwiązujemy otrzymane równanie kwadratowe:
\[
\begin{gathered}
2 x^{2}-2 x+6 x-6=x^{2}-x \\
x^{2}+5 x-6=0
\end{gathered}
\]

Obliczamy wyróżnik trójmianu \(x^{2}+5 x-6\) :
\[
\Delta=5^{2}-4 \cdot 1 \cdot(-6)=49
\]

Stąd
\[
\begin{aligned}
& x_{1}=\frac{-5-\sqrt{49}}{2 \cdot 1}=-6 \\
& x_{2}=\frac{-5+\sqrt{49}}{2 \cdot 1}=1
\end{aligned}
\]

Wobec założenia \(x \neq 1\) jedynym rozwiązaniem równania \(\frac{x+3}{x-1}=\frac{x}{2 x-2}\) jest liczba ( -6 ).

Zadanie 34. [2024 grudzień, zad.9, (2 pkt)]

Rozwiąż nierówność
\[
x(x-6) \leq 7
\]

Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie

Zapisujemy nierówność w postaci \(x^{2}-6 x-7 \leq 0\) i obliczamy miejsca zerowe funkcji \(y=x^{2}-6 x-7\).

Obliczamy wyróżnik trójmianu \(x^{2}-6 x-7\) :
\[
\Delta=(-6)^{2}-4 \cdot 1 \cdot(-7)=64
\]

Stąd
\[
\begin{aligned}
& x_{1}=\frac{-(-6)-\sqrt{64}}{2 \cdot 1}=-1 \\
& x_{2}=\frac{-(-6)+\sqrt{64}}{2 \cdot 1}=7
\end{aligned}
\]

Szkicujemy wykres funkcji \(y=x^{2}-6 x-7\).
Odczytujemy argumenty, dla których funkcja przyjmuje wartości niedodatnie.

Zbiorem rozwiązań nierówności jest przedział [-1, 7].

Zadanie 35. [2024 sierpień, zad.1, (1 pkt)]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Liczba wszystkich całkowitych rozwiązań nierówności \(|x+1|<3\) jest równa
A. 2
B. 3
C. 5
D. 7

Rozwiązanie

C

Zadanie 36. [2024 sierpień, zad.5, (1 pkt)]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Zbiorem wszystkich rozwiązań nierówności

\[
\frac{3(6-x)}{17} \leq 3
\]

jest przedział
A. \((-\infty,-11)\)
B. \((-\infty,-11]\)
C. \((-11,+\infty)\)
D. \([-11,+\infty)\)

Rozwiązanie

D

Zadanie 37. [2024 sierpień, zad.6, (1 pkt)]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Równanie \(\frac{x(x+5)(2-x)}{2 x+4}=0\) w zbiorze liczb rzeczywistych ma dokładnie
A. dwa rozwiązania: \((-5)\) oraz 2 .
B. dwa rozwiązania: (-5) oraz 0 .
C. trzy rozwiązania: \((-5), 0\) oraz 2 .
D. cztery rozwiązania: \((-5),(-2), 0\) oraz 2 .

Rozwiązanie

C

Zadanie 38. [2024 sierpień, zad.7, (3 pkt)]

Rozwiąż równanie

\[
x^3+5 x^2-2 x-10=0
\]

Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie

Przekształcamy równanie równoważnie i stosujemy metodę grupowania wyrazów:

\[
\begin{gathered}
x^3+5 x^2-2 x-10=0 \\
x\left(x^2-2\right)+5\left(x^2-2\right)=0 \\
(x+5)\left(x^2-2\right)=0 \\
(x+5)(x-\sqrt{2})(x+\sqrt{2})=0 \\
x+5=0 \quad \text { lub } \quad x-\sqrt{2}=0 \quad \text { lub } \quad x+\sqrt{2}=0 \\
x=-5 \quad \text { lub } \quad x=\sqrt{2} \quad \text { lub } \quad x=-\sqrt{2}
\end{gathered}
\]

Rozwiązaniami równania są liczby: \((-5),(-\sqrt{2}), \sqrt{2}\).

 

Zadanie 39. [2025 maj, zad.6, (1 pkt)]

Dana jest nierówność

\[ 3-2(1-2x)\geq 2x-17 \]

Na którym rysunku poprawnie zaznaczono na osi liczbowej zbiór wszystkich liczb rzeczywistych spełniających powyższą nierówność? Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zrzut ekranu 2026 08 04 100206

Rozwiązanie

D

Zadanie 40. [2025 maj, zad.7, (1 pkt)]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Równanie \(2x(x+3)(x^2+25)=0\) w zbiorze liczb rzeczywistych ma dokładnie

A. dwa rozwiązania: \((-3)\) oraz \(0\).

B. dwa rozwiązania: \((-3)\) oraz \(2\).

C. trzy rozwiązania: \((-5)\), \((-3)\) oraz \(0\).

D. cztery rozwiązania: \((-5)\), \((-3)\), \(0\) oraz \(5\).

Rozwiązanie

A

Zadanie 41. [2025 maj, zad.10, (2 pkt)]

Rozwiąż nierówność

\[ 3(2x^2+1)<11x \]

Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie

2025mz10r.png

Zadanie 42. [2025 czerwiec, zad.1, (1 pkt)]

Liczby \(x_1\) i \(x_2\) są różnymi rozwiązaniami równania \(|x-6|=4\).

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Iloczyn \(x_1\cdot x_2\) jest równy

A. \(4\) B. \(20\) C. \(24\) D. \(100\)
Rozwiązanie

B

Zadanie 43. [2025 czerwiec, zad.6, (1 pkt)]

Dana jest nierówność

\[ 8-\frac{1-2x}{2}\geq3x \]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Największą liczbą całkowitą, która spełnia tę nierówność, jest

A. \(1\) B. \(2\) C. \(3\) D. \(4\)
Rozwiązanie

C

Zadanie 44. [2025 czerwiec, zad.7, (1 pkt)]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Równanie \(4(x-1)^2(x^2-25)=0\) w zbiorze liczb rzeczywistych ma dokładnie

A. dwa rozwiązania.

B. trzy rozwiązania.

C. cztery rozwiązania.

D. pięć rozwiązań.

Rozwiązanie

B

Zadanie 45. [2025 czerwiec, zad.9, (2 pkt)]

Rozwiąż nierówność

\[ x(x+4)\lt x-2 \]

Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie

2025cz9r.png

Zadanie 46. [2025 sierpień, zad.7, (1 pkt)]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zbiorem wszystkich rozwiązań nierówności

\[ 3-x\geq\frac{5x-1}{2} \]

jest przedział

A. \((-\infty,1]\) B. \(\left(-\infty,\frac{7}{6}\right]\) C. \([1,+\infty)\) D. \(\left[\frac{7}{6},+\infty\right)\)
Rozwiązanie

A

Zadanie 47. [2025 sierpień, zad.8, (3 pkt)]

Dane jest równanie

\[ \frac{3}{3x-7}=\frac{5x}{x-8}, \qquad \text{gdzie } x\neq\frac{7}{3} \text{ i } x\neq8. \]

Wyznacz wszystkie rozwiązania tego równania należące do przedziału \(\left(\frac{5}{4},+\infty\right)\). Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie

2025sz8r.png

Zadanie 48. [2025 sierpień, zad.9, (2 pkt)]

Rozwiąż nierówność

\[ -3x^2>6x-9 \]

Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie

2025sz9r.png

Zadanie 49. [2025 sierpień, zad.10, (1 pkt)]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Suma wszystkich rozwiązań równania \((3x-12)(10+5x)(x-3)=0\) jest równa

A. \((-5)\) B. \((-1)\) C. \(5\) D. \(9\)
Rozwiązanie

C

Zadanie 50. [2026 marzec, zad.7, 1 pkt]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Równanie

\[2x(x^2-3)(x^2+2x+3)=0\]

w zbiorze liczb rzeczywistych ma dokładnie

A. jedno rozwiązanie.B. dwa rozwiązania.C. trzy rozwiązania.D. pięć rozwiązań.
Rozwiązanie

Korzystamy z postaci iloczynowej:

\[2x=0\quad\text{lub}\quad x^2-3=0\quad\text{lub}\quad x^2+2x+3=0.\]

Z pierwszych dwóch równań otrzymujemy

\[x=0,\qquad x=-\sqrt3,\qquad x=\sqrt3.\]

Dla trzeciego równania

\[\Delta=2^2-4\cdot1\cdot3=-8<0,\]

więc nie ma ono rozwiązań rzeczywistych. Równanie ma zatem dokładnie trzy rozwiązania.

Odpowiedź: C.

Zadanie 51. [2026 marzec, zad.8, 2 pkt]

Rozwiąż nierówność

\[(x-3)(x+5)>9.\]

Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie

Przekształcamy nierówność:

\[(x-3)(x+5)>9,\]

\[x^2+2x-15>9,\]

\[x^2+2x-24>0.\]

Obliczamy miejsca zerowe trójmianu:

\[\Delta=2^2-4\cdot1\cdot(-24)=100,\]

\[x_1=\frac{-2-10}{2}=-6,\qquad x_2=\frac{-2+10}{2}=4.\]

Współczynnik przy \(x^2\) jest dodatni, więc trójmian przyjmuje wartości dodatnie poza przedziałem między miejscami zerowymi. Zatem

\[\boxed{x\in(-\infty,-6)\cup(4,+\infty)}.\]

Zadanie 52. [2026 maj, zad.8, 1 pkt]

Dane jest równanie

\[3(x+3)(x-m)(2x+4)=0,\]

gdzie \(x\) jest niewiadomą, natomiast \(m\) jest pewną liczbą rzeczywistą. Suma wszystkich rozwiązań tego równania jest równa \(0\).

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Liczba \(m\) jest równa

A. \((-7)\)B. \(2\)C. \(5\)D. \(7\)
Rozwiązanie

Z postaci iloczynowej otrzymujemy rozwiązania

\[x=-3,\qquad x=m,\qquad x=-2.\]

Ich suma jest równa \(0\), więc

\[-3+m-2=0,\]

\[m=5.\]

Odpowiedź: C.

Zadanie 53. [2026 maj, zad.9, 1 pkt]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Rozwiązaniem równania

\[\frac{x+2}{3x-1}=\frac25\]

jest liczba

A. \(\frac13\)B. \(\frac8{11}\)C. \(3\)D. \(12\)
Rozwiązanie

Dziedzina równania: \(x\neq\frac13\). Mnożymy równanie stronami przez \(5(3x-1)\):

\[5(x+2)=2(3x-1),\]

\[5x+10=6x-2,\]

\[x=12.\]

Liczba \(12\) należy do dziedziny równania.

Odpowiedź: D.

Zadanie 54. [2026 maj, zad.10, 2 pkt]

Rozwiąż nierówność

\[3x^2+4x\geq6x+8.\]

Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie

Przenosimy wszystkie wyrazy na lewą stronę:

\[3x^2+4x\geq6x+8,\]

\[3x^2-2x-8\geq0.\]

Obliczamy miejsca zerowe trójmianu:

\[\Delta=(-2)^2-4\cdot3\cdot(-8)=100,\]

\[x_1=\frac{2-10}{6}=-\frac43,\qquad x_2=\frac{2+10}{6}=2.\]

Współczynnik przy \(x^2\) jest dodatni, a nierówność jest nieostra, więc do zbioru rozwiązań należą liczby leżące na zewnątrz przedziału między miejscami zerowymi wraz z jego końcami:

\[\boxed{x\in\left(-\infty,-\frac43\right]\cup[2,+\infty)}.\]

Zadanie 55. [2026 czerwiec, zad.7, 1 pkt]

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zbiorem wszystkich rozwiązań nierówności

\[-2(x+3)(x-2)>0\]

jest przedział

A. \([-3,2]\)B. \((-3,2)\)C. \([-2,3]\)D. \((-2,3)\)
Rozwiązanie

Dzielimy obie strony nierówności przez liczbę ujemną \((-2)\), zmieniając zwrot nierówności:

\[(x+3)(x-2)<0.\]

Iloczyn jest ujemny pomiędzy jego miejscami zerowymi \((-3)\) i \(2\), zatem

\[x\in(-3,2).\]

Odpowiedź: B.

Zadanie 56. [2026 czerwiec, zad.8, 3 pkt]

Dane jest równanie

\[\frac{3x+4}{x-1}=\frac{x+3}{3x},\qquad \text{gdzie }x\neq0\text{ i }x\neq1.\]

Wyznacz wszystkie rozwiązania tego równania należące do przedziału \(\left(-\infty,-\frac23\right)\). Zapisz obliczenia.

Rozwiązanie

Zauważamy, że \(0\notin\left(-\infty,-\frac23\right)\) oraz \(1\notin\left(-\infty,-\frac23\right)\). Przekształcamy równanie:

\[\frac{3x+4}{x-1}=\frac{x+3}{3x}\]

\[(3x+4)\cdot3x=(x-1)(x+3).\]

Rozwiązujemy otrzymane równanie kwadratowe:

\[9x^2+12x=x^2+2x-3,\]

\[8x^2+10x+3=0.\]

Obliczamy wyróżnik:

\[\Delta=10^2-4\cdot8\cdot3=100-96=4.\]

Stąd

\[x_1=\frac{-10-\sqrt4}{16}=-\frac34,\qquad x_2=\frac{-10+\sqrt4}{16}=-\frac12.\]

Mamy \(-\frac34\in\left(-\infty,-\frac23\right)\), natomiast \(-\frac12\notin\left(-\infty,-\frac23\right)\). Zatem jedynym rozwiązaniem równania należącym do podanego przedziału jest

\[\boxed{x=-\frac34}.\]

Related Articles

logo 2022 joomla footer