MATEMATYKA
Polub moją stronę:)
VIDEO
Tomasz Gr�bski Tomasz Gr�bski
 

 

 
 

 

 
   

 

 
                      

               

 

Solski Stanisław
 

Solski Stanisław

ur: 1622

zm: 1701


O życiu i pochodzeniu Solskiego wiemy niewiele. Herbarze polskie nie wymieniają go w spisach szlachty, szlachcicem więc nie był i stąd może pochodzi chęć upowszechnienia wiedzy w języku polskim.

Urodzony w roku 1622 w Kaliskiem, Solski w 16 roku życia wstępuje do zakonu jezuitów. Studiuje teologię, a równocześnie wykłada w kolegiach matematykę. Za granicą był jedynie w Konstantynopolu, w obozie jeńców chrześcijańskich. Po powrocie do kraju przebywa w Warszawie, potem w Niepołomicach, we Lwowie, w końcu osiada w Krakowie.

Z jego pobytem w Warszawie związane są próby tzw. perpetuum mobile. Ułudzie tego zagadnienia ulegało w owym czasie, jak wiemy, wielu nawet krytycznie usposobionych uczonych, między innymi Kochański.

W Krakowie oddał się Solski pracy publikacyjnej, którą prowadzi aż do śmierci do 1701 r.

Najbardziej będzie nas interesowało jego dzieło pt.: Geometra Polski, tj. nauka rysowania, podziału i rozmierzania linii, angułów, figur i brył, które ukazało się w Krakowie w latach 1683 - 1686.

Jest ono dedykowane królowi Janowi III Sobieskiemu, a obejmuje trzy księgi podzielone na 14 rozdziałów, które autor nazywa Zabawami. Księga I zawiera geometrię elementarną wyłożoną w 6 Zabawach, od opisu figur płaskich, odcinków, kątów, trójkątów itd. poprzez elipsę, parabolę, hiperbolę aż do utworów przestrzennych, sfery, kostki, walców, graniastosłupów, ostrosłupów. Poszczególne zagadnienia ujmuje autor w ustępy, które nazywa Naukami. O obszerności wykładu świadczy fakt, że tylko w czterech pierwszych Zabawach jest ponad 400 Nauk. Systematyczny przegląd własności figur geometrycznych omawianych w Naukach czterech pierwszych Zabaw znajduje się w Zabawie 6. Jest ona najbardziej ciekawa, obejmuje między in. takie zagadnienia, jak kwadratura koła, elipsy, paraboli, hiperboli. Prócz szczegółowego przeglądu do tego czasu uzyskanych wyników w tej dziedzinie spotykamy tu oryginalne próby ujęcia tych problemów przez Solskiego.

Druga księga składa się z 5 Zabaw, a ponad 200 Nauk i poświęcona jest wyłącznie praktycznemu zastosowaniu geometrii z szerokim uwzględnieniem wiadomości z miernictwa. W księdze tej spotykamy również bardzo dokładny przegląd używanych wówczas w Polsce miar długości i powierzchni oraz tablice służące do przeliczania tych jednostek.

W księdze III opracowuje Solski w 3 Zabawach zagadnienia związane z obliczeniami powierzchni i objętości wielościanów i brył obrotowych. Podkreślić należy, że w całej pełni doceniał znaczenie arytmetyki i dlatego w tej księdze w Zabawie XIV zebrał najważniejsze wiadomości z tej dziedziny, ażeby objaśnić i uzasadnić obliczenia zawarte w poprzednich Zabawach. Zabawa XIV jest właściwie pełnym wykładem arytmetyki; obejmuje omówienie tych wszystkich tematów, które w tego rodzaju książkach spotykamy. Z nowych rzeczy podkreślilibyśmy wyczerpujące objaśnienie laseczek Nepera w oparciu o udoskonaloną ich konstrukcję oraz może nieco obszerniejsze uwzględnienie elementów kombinatoryki. Wykład arytmetyki jest tak jak w całym dziele bardzo obszerny i wyczerpujący. arytmetyki jest tak jak w całym dziele bardzo obszerny i wyczerpujący. Jako pewną nowość dydaktyczną wprowadził tu autor dla zaawansowanych streszczenia ujęte w formę wierszowaną. Mimo stosunkowo dużej objętości dzieła (644 str.) zaletą jego jest zwięzły i jasny język.

Wiele wysiłku włożył autor w stworzenie polskiej terminologii, zarówno w geometrii, jak i w arytmetyce. Zamiłowany w dokładności umieszcza na początku zestawienie wprowadzonych przez siebie terminów. Terminologia Solskiego stanowi poważny krok w rozwoju naszego języka matematycznego. Wprawdzie jeszcze figurują takie nazwy, jak anguł (kąt), trianguł (trójkąt), ale pojawiają się już także: bryła, cięciwa, wał albo słup okrągły (walec), słup wielościenny (graniastosłup), brożek (od brogu) okrągły (stożek) i inne.

Wspomnieć należy, że działalność Solskiego nie ograniczyła się do tego jednego dzieła. Jest on jeszcze autorem wydanej w języku polskim Księgi I Architekta Polskiego (1690), zawierającej wiadomości z mechaniki. W roczniku Acta Eruditorum z 1692 r. na str. 523 i 524 znajdują się pochlebne wzmianki o trzeciej pracy Solskiego z miernictwa, tym razem w języku łacińskim: Praxis nova et expeditissima geometrice mensurandi quasvis distantias altitudines et profonditates, Auctore D. Stanislao Solski, Crac 1688.


Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie masz jeszcze konta?
Zarejestruj się

Nie możesz się zalogować?
Poproś o nowe hasło
POLECAM
Mathteacher Matura Tomasz Grebski





 

 

 





Tomasz Grebski